
Het wezenlijke verschil in virtuositeit tussen twee muzikanten die toelatingsexamen moeten doen voor het conservatorium wordt bepaald door de tijd die ze doorbrengen met oefenen. Pedagogisch onderzoek wijst uit dat wie meester wil worden in welke vaardigheid dan ook gemiddeld 10.000 uur praktijkervaring nodig heeft. Dat is 4 jaar lang 8 uur per dag oefenen. Of, als je 3 uur per dag oefent, 10 jaar. Voor ze in 1964 hun eerste succes scoorden met Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band hadden The Beatles jarenlang maar liefst 1200 keer opgetreden. Concerten die wel 3 tot 8 uur konden duren. De korste weg naar virtuositeit en excellentie is gestuurde praktijk. Oefening onder begeleiding van een trainer of een coach. Dat werkt bij viool, voetbal en alle andere leerbare vaardigheden.